2021 Brief Özeti

COVID-19 pandemisinin neredeyse 2. yılında, tam kapanmaların olduğu, aşıların yaygınlaşması ve aşılara duyulan güvenin sosyal hayatı biraz da olsa normale döndürdüğü, ABD kongre binasının basıldığı, Ever Given kargo gemisinin Süveyş Kanalı’nda karaya oturduğu ve Dünya’daki tedarik zincirini tıkadığı, Mete Gazoz ve Busenaz Sürmeli’nin olimpiyat şampiyonu oldukları, ve daha nicesiyle hatırlayabileceğimiz 2021’i kısa bir süre sonra geride bırakıyoruz. Umarız, 2022 hepimiz için çok daha güzel bir sene olur.

Blog'a Geri Dönün

Türk halkının 2020 sene sonu dolar kuru beklentisi 7.95

Salgınla birlikte yükselişe geçen ancak Haziran başında normalleşmeye geçişle birlikte göreli olarak stabil bir seyir izleyen döviz kurları, Ağustos başında (8 Ağustos) tekrar hareketlilik içine girdi. Birkaç gün içinde TL’nin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ekonominin gidişatı konusunda soru işaretlerini beraberinde getirdi. Sene sonuna ilişkin beklentiler daha belirsizleşti.

Twentify olarak, kamuoyunun dolar ve avro kurları hakkında sene sonu beklentilerini anlamak üzere Bounty mobil uygulamamız üzerinden tüketicilerin fikirlerine başvurduk. Araştırma 12-24 Ağustos 2020 tarihleri arasında Türkiye temsili 1.320 katılımcı ile gerçekleştirildi.

Kurlara ilgi

Araştırmanın sonuçlarına geçmeden önce kurlar ve kamuoyu ilgisi arasındaki bağlantıyı vurgulamanın önemli olduğunu düşünüyoruz. Türkiye’de dolar başta olmak üzere döviz kurlarındaki hareketlilikler 1950’lerden beri kamuoyunda geniş bir ilgi uyandırır. Döviz kurunun ekonomik gidişatının önemli bir göstergesi olduğu algısı hakimdir.

Google Trend verisi ile dolar/TL kurunun seyrini karşılaştırması, kur ve kamuoyu ilgisi arasındaki bağlantı hakkında fikir veriyor. Kurun yükselişe geçtiği dönemlerde “dolar” başlığı Google’da aranmaya başlıyor ancak, bu yükselişin normal kabul edilmeye başlanmasıyla ilgi düşüyor. 3 Ağustos’ta başlayan ani dolar/TL kuru yükselişi, Google trendlerinde de doları tepe noktasına yerleştiriyor.

Öte yandan dolar/TL kuruna nazaran daha hızlı bir ivmeye sahip avro/TL kurunun daha az ilgi uyandırması dikkat çekici. Bu konuya birazdan dönmek üzere kamuoyunun döviz kuru beklentilerini inceleyelim.

Sene Sonu Beklentileri

Screen Shot 2020-09-08 at 15.03.32

Türkiye döviz kurlarının sene sonunda yükseleceğini düşünüyor. Dolar/TL kurunun yükseleceğini ifade edenlerin oranı %78 ve Dolar/TL paritesi ortalama tahmini 7,95. Bu açıdan kamuoyunun Merkez bankasının Ağustos’ta güncellediği sene sonu tahmini olan 7,34’ün çok üstünde bir fiyatlama beklendiği görülüyor. Avro/TL paritesinde ise yükseliş beklentisi hakim olmakla birlikte daha düşük oranda. Ayrıca tahminler (8,84) mevcut durumdan dolar/TL paritesinde olduğu kadar uzaklaşmıyor. İki parite için de yaş ilerledikçe yükselme düşüncesi baskınlaşıyor.

Dolara ilgimiz, avrodan daha çok

Bulgularımız, TL’nin dolar ve avro karşısındaki değeri hakkında düşüncelerin ve bilgilerin birbirinden farklılaştığına işaret ediyor. Dolar/TL paritesi tahmini sorumuza katılımcıların %6’sı “Fikrim Yok” cevabını verirken, bu oran avro/TL için %12’ye çıkıyor.

Bununla birlikte yukarıda verdiğimiz parite tahminleri çelişkili cevaplar elendikten sonra edilen ortalamalardır. Bazı katılımcılar “yükselme” beklerken bugünkünden daha düşük bir parite söylediler. Yükseliş bekleyip de o haftaki kur ortalamasından daha düşük bir parite tahminleyenlerin oranı dolar/TL’de %18, avro/TL’de %30’dur. Bu bakımdan kamuoyunun dolara olan ilgisini ve diğer dövizlere göre ekonomiyi daha fazla dolar üzerinden takip ettiğini gözlemliyoruz. Google trendlerine göre aynı dönemde avro, TL karşısında çok daha yüksek değer kazanmasına karşılık yeterince ilgi görmemesi de dikkatlerin dolara daha fazla dönük olduğuna işaret ediyor.

Bu algısal ayrışma kendini tahminlerde de gösteriyor; dolar sene sonu tahmini ile güncel kur arasındaki fark, avrodaki farktan çok daha yüksek. Bu açıdan dolardaki hareketlenmelerin olduğundan daha yoğun algılandığı düşünülebilir.

Ekonomik Beklenti Algısı

Screen Shot 2020-09-08 at 14.40.46

"Dolar/avro kuru hakkında tahminini bu şekilde yapmana sebep olan nedenleri kısaca yazar mısın?"

 

Türkiye’de işsizlik, enflasyon, faiz gibi makroekonomik değişkenlerin olumsuz değerlendirilmesinin kur beklentilerini önemli ölçüde etkilediği görülüyor (%28). Bununla birlikte kur seviyelerinde yükseliş bekleyenlerin %22’si bunun Covid-19 pandemisinden kaynaklandığını ifade ediyor. Pandemi konusu dışarıda bırakıldığında genel olarak kurlardaki değişmelerin Türkiye’den kaynaklı olduğu görüşü hakim. Öte yandan katılımcıların %34’ü Türkiye dışı etmenlerin etkili olduğunu belirtiyor.

 “Bugün senden hiçbir karşılık beklenmeden hesabına piyango, miras vs. yoluyla 100.000 TL gelse bu parayla öncelikle ne yapardın?” sorusuna döviz (dolar ve/veya avro) cevabı verenlerin oranı sadece %11. Döviz, bir yatırım veya değerleme aracı olarak düşünülmüyor. Buna karşılık, “altın alma” eğilimi %22 seviyesinde.

Katılımcıların %16’sının borçlarını kapatma ihtiyacını dile getirmesi, dikkat edilmesi gereken bir bulgu.

Ne yapardın?

"Bugün senden hiçbir karşılık beklenmeden hesabına piyango, miras vs. yoluyla 100.000 TL gelse bu parayla öncelikle ne yapardın?"

 

Kura ilişkin beklentiler ve bu beklentilerin altında yatan motifler bize “doların” ekonomik hayatı algılayışımızda en temel faktörlerden biri olduğunu gösteriyor. Dolar, yurtiçi fiyatları etkilemesi yoluyla tüketicinin radarında olduğu kadar, ekonomik gidişatın bir göstergesi olarak işaretçi rolü oynuyor. Bu sebeple kurdaki hareketlenmeler, olduğundan daha fazla etkili olarak algılanıyor.

Bilge Terzioğlu, PhD
YAZAR HAKKINDA | Bilge Terzioğlu, PhD
2005 yılında DEÜ iktisat bölümünü bitirdikten sonra yüksek lisansını tamamladığı Ege Üniversitesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışmıştır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve dış ticaret konularında araştırmalar yayınlamış ve tezini hazırlamıştır. Frankfurt Goethe Üniversitesi’nde Matematiksel İktisat alanında eğitim görmüş, İstanbul Üniversitesi’nde Davranışsal İktisat dalında hazırladığı "Empatik Eğilimlerin Ötekini Gözeten İktisadi Davranışlara Etkisi" tezi ile doktor unvanı almıştır.
Son Yazılar

2021 Brief Özeti

COVID-19 pandemisinin neredeyse 2. yılında, tam kapanmaların olduğu, aşıların yaygınlaşması ve aşılara duyulan güvenin sosyal hayatı biraz da olsa nor...

Devamını Oku

Veganlık Farkındalığı Araştırması

Bir kimlik unsuru haline gelen veganlık veya veganizm, kişilerin her türlü hayvansal ürünü bilinçli bir şekilde tüketmeyi/kullanmayı reddeden bir yaşa...

Devamını Oku

Ev Kadınlarının Dijital Takvimi

Teknoloji servislerinin kısa zamanlı servis dışı kalmalarına her ne kadar alışmış olsak da, geçtiğimiz dönemde hepimiz için oldukça ilginç bir deneyim...

Devamını Oku

Z Kuşağına Finansal Bir Bakış

Senelerdir büyük indirimler ve kampanyalar ile geçen bir Kasım ayının daha sonuna gelmek üzereyiz. Hem dijital hem de diğer mecralarda seslerini duyur...

Devamını Oku